Diyabetik Ayak: Bakım İçin 7 Altın Kural
Diyabette ayaktaki küçük bir kesik bile büyüyebilir. Bu nedenle günlük kontrol, doğru temizlik ve güvenli nemlendirme alışkanlığı şarttır. Aşağıdaki kurallar, riski azaltmanıza yardımcı olur.
Diyabetik ayak nedir?
Diyabetik ayak, diyabet hastalarında ayak ve bacaklarda görülen; yara, enfeksiyon ve doku hasarı riskinin arttığı klinik bir tablodur. Üstelik sorun erken fark edilmezse hızla ilerleyebilir.
Neden oluşur ve neden önemlidir?
Kan şekeri uzun süre yüksek seyrettiğinde, vücut damar ve sinir dokusunda hasar biriktirir. Dolayısıyla ayaklara giden kan akışı azalır ve his kaybı gelişebilir.
- Dolaşım zayıflar: Doku beslenmesi düşer; bu nedenle yaralar yavaş iyileşir.
- His azalır: Kişi çatlak, nasır, batık tırnak veya küçük kesikleri fark etmeyebilir.
- Enfeksiyon kolaylaşır: Mikrotravmalar büyür; ayrıca mantar/bakteri sorunları da tabloyu ağırlaştırır.
Diyabetik ayak bakımında 7 altın kural
Öncelikle amaç şudur: Yarayı önleyin, erken fark edin ve enfeksiyon riskini düşürün. Ayrıca bu kuralları “birkaç gün” uygulamak yetmez; düzenli uygulama sonuç getirir.
En ufak iltihapta doktora gidin
Kızarıklık, şişlik, akıntı, kötü koku veya artan ısı fark ederseniz beklemeyin. Bunun yerine hemen hekimle görüşün.
Her gün yıkayın ve tamamen kurulayın
Ilık su kullanın; sertçe ovalamayın. Özellikle parmak aralarını nazikçe kurulayın, çünkü nem mantar riskini artırır.
Ayaklarınızı her gün kontrol edin
Kesik, su toplaması, çatlak veya renk değişimi arayın. Eğer tabanı göremezseniz ayna kullanın ya da destek isteyin.
Aşırı sıcak ve soğuktan koruyun
Isıtıcı ve sıcak su torbası kullanmayın. Buna ek olarak banyo suyunu önce elinizle kontrol edin.
Çoraplarınızı her gün değiştirin
Pamuklu/bambu, sıkmayan ve dikişi az modeller seçin. Terlemeyi fark ederseniz gün içinde de değiştirin.
Tırnakları düz kesin, köşeleri yuvarlamayın
Batık riskini azaltmak için düz kesin. Kalın tırnaklarda kesmek yerine törpüleyin; zorlanırsanız yardım alın.
Her gün nemlendirin; parmak aralarını kuru bırakın
Kuruluk çatlağı artırır; çatlak da enfeksiyon giriş kapısı açar. Bu nedenle üre içeren veya deniz topalak/şeftali yağı içeren yoğun krem kullanın. Ancak parmak aralarına krem sürmeyin.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Aşağıdaki belirtilerden biri varsa, evde beklemek yerine doktora gidin. Üstelik ağrı hissetmemeniz güvenli olduğunuz anlamına gelmez.
- Kızarıklık, ısı artışı veya şişlik
- Akıntı, kötü koku, siyahlaşma veya morarma
- Kanama, derin çatlak, hızla büyüyen nasır
- 24–48 saat içinde kötüleşme
Önleme: günlük kontrol + kan şekeri yönetimi
Düzenli kontrol ve doğru bakım, riski azaltır. Bununla birlikte en büyük etkiyi kan şekerini hedef aralıkta tutmak sağlar. Sonuç olarak, hem diyabet yönetimi hem de günlük ayak rutini birlikte çalışır.
- Düzenli hekim kontrolleri planlayın ve aksatmayın.
- Damar değerlendirmelerini doktorunuzun önerdiği aralıkla yaptırın.
- Güvenli ayakkabı seçin: sıkmayan, sürtünmeyen, tabanı destekli.
- Her gün ayak muayenesi yapın: erken fark = erken çözüm.
Kan şekerinizi kontrol altında tutun. Ayrıca ayak bakım rutininizi her gün uygulayın.
Sık Sorulan Sorular
Diyabetik ayakta yara neden geç iyileşir?
Dolaşım zayıfladığı için doku beslenmesi düşer. Buna ek olarak yüksek kan şekeri enfeksiyon riskini de artırır.
Nemlendirici kullanmak mantar yapar mı?
Doğru uygularsanız yapmaz. Ancak parmak aralarına sürerseniz bölge nemli kalır; bu da mantar riskini yükseltir.
Sıcak su torbası neden önerilmez?
His azalabileceği için yanık gelişebilir ve kişi bunu geç fark edebilir. Bu nedenle doğrudan ısı kaynağından kaçının.